Ekimenak sentsibilizatu nahi du zaratak bizikidetzan duen eraginari buruz, eta jokabide arduratsuak sustatu nahi ditu hiriko espazio publikoan, garraioan eta lasaitasun-espazioetan.
Donostiako Udalak zaratari buruzko sentsibilizazio-kanpaina berri bat jarri du abian, “Bizikidetza akustiko errespetuzkoa” lelopean. Helburua da atsedena, ongizatea eta herritarren arteko errespetuan oinarritutako bizikidetza sustatzen duten ohiturak sustatzea.
Kanpainak eguneroko bizitzako hiru eremutan jartzen du arreta, zeinetan norbanakoaren portaera bereziki garrantzitsua baita kutsadura akustikoa murrizteko. Alde batetik, aisialdia eta espazio publikoaren erabilera, kaleez eta plazez gozatzea eta auzokoek atseden hartzea bateragarri egingo dituzten jarrera arduratsuak sustatuz. Bigarrenik, garraioa, mugikortasunari lotutako zarata murrizten lagunduko duten ohiturak sustatuz. Eta, azkenik, soinu-oasiak, hala nola hondartzak eta parke publikoak, non pertsona guztientzako lasaitasun- eta errespetu-giroa babestera gonbidatzen baita.
Iñigo García Ingurumeneko zinegotziak adierazi duenez, «datuek berresten dute Donostia aldeko posizioan dagoela kalitate akustikoari dagokionez gure inguruko beste hiri batzuekin alderatuta. Hala ere, ez da helmuga bat, baizik eta bizikidetza eta bizi-kalitatea hobetzen jarraitzeko lanean jarraitzera behartzen gaituen erreferentzia bat».
Kanpainak Gipuzkoako Ostalaritzako Enpresaburuen Elkartearen, Dbusen eta bide-garbiketako zerbitzuen lankidetza du, eta kutsadura akustikoa murrizteko eta hiriko ingurumen-kalitatea hobetzeko udal-estrategiaren parte da.
Ane Ruizek, Gipuzkoako Ostalaritzako zuzendari exekutiboak, adierazi duenez, «bat gatoz errespetuzko bizikidetza sustatzeko helburuarekin, eta uste dugu hiri-kutsadura akustikoari aurre egiteak erantzunkidetasun-ikuspegia eskatzen duela: bizilagunak, bisitariak, mugikortasuna, ekitaldiak eta jarduera ekonomikoa hiriko soinu-paisaian laguntzen dugu, eta hura hobetzen ere lagundu behar dugu».
Esparru horretan sartzen dira, besteak beste, Zarataren eta Bibrazioen aurkako Udal Ordenantza berria onartzea, Zarataren Mapa Estrategikoa egitea, Zarataren Aurkako Ekintza Plana egitea, Emisio Gutxiko Eremua ezartzea, bizikleta-sarea handitzea, Dbus flotaren eta garbiketa-ibilgailuen elektrifikazio progresiboa, abiadura 30 km/h-ra murriztea kale askotan, edo jarduera ekonomikoen eta herritarren atsedenari eragin diezaioketen portaeren gaineko kontrola indartzea.
Herritarren pertzepzioan oinarritutako kanpaina
Ekimena 2025eko abendutik 2026ko apirilera bitartean egindako «Donostiako herritarrek zarata hautematea» azterlanaren emaitzetan oinarrituta sortu zen. Azterlan hori donostiarrek hiriko kalitate akustikoa nola hautematen duten jakiteko, zarata-iturri nagusiak identifikatzeko eta horiek ongizatean duten eragina ebaluatzeko egin zen.
Azterlana egiteko, aurrez aurreko 407 elkarrizketa egin zaizkie Donostian erroldatutako 16 urtetik gorakoei. Emaitzen arabera, inkestatutako pertsonen % 48,65ek uste du Donostiak zarata-maila ertaina duela; % 30,22k, berriz, hiri zaratatsutzat jotzen du, eta % 21,13k isiltzat.
Hala ere, beste hiriburuekin alderatzen denean, pertzepzioa nabarmen hobetzen da: % 53,56k uste du Donostia beste hiri batzuk baino isilagoa dela, % 37,35ek uste du antzeko maila duela eta soilik % 7,62k uste du zaratatsuagoa dela.
Azterlanak, halaber, biztanleria-taldeen arteko aldeak islatzen ditu. Oro har, emakumeek gizonek baino zarata-maila handiagoa hautematen dute, eta 41-60 urteko pertsonak dira kritikoenak kutsadura akustikoari dagokionez.
Auzoak espazio lasaiagotzat hartzen dira
Herritarrek beren auzoa baloratzen dutenean, emaitzak nabarmen hobetzen dira. % 53,57k uste du bere auzoa isila dela, eta % 27,52k, berriz, zaratatsua dela.
Ulia-Ategorrietak eta Igeldok balorazio akustiko hobea dute, inkestatutako pertsonen % 100ek auzo lasaiak direla uste baitute. Halaber, nabarmentzekoak dira Ibaeta ( % 92,31), Bidebieta-Miracruz ( % 91,66) eta Aiete-Miramon ( % 83,33). Beste muturrean daude Alde Zaharra ( % 71,43k uste du auzoa zaratatsua dela), Amara Berri ( % 49,09), Egia ( % 42,11), Gros ( % 40,39) eta Añorga ( % 40).
“Hiriaren portaera akustikoa ez da homogeneoa. Zarataren geografia oso argia da, eta hiri-egiturari berari, erabilera-intentsitateari eta mugikortasun-fluxuei erantzuten die. Ingurumen-kalitate oso handiko eremuak daude, batez ere bizitegi-eremu periferikoetan eta ingurune naturaletan, eta beste eremu batzuetan, berriz, jarduera ekonomikoaren, turistikoaren eta mugikortasunaren kontzentrazioak presio akustiko handiagoa eragiten du», azaldu du zinegotziak.
Trafikoa murriztea, herritarren eskari nagusia
Herritarrek egindako proposamenak, nagusiki, trafikoak sortutako zarata murriztean oinarritzen dira. Iradokizun guztien % 29,98k hainbat neurriri egiten die erreferentzia, hala nola ibilgailuen bolumena murriztea, kale gehiago oinezkoentzat jartzea, garraio publikoa eta bizikleta sustatzea, erdigunera ibilgailuak sartzea mugatzea, hiriaren kanpoalderantz igarotzeko trafikoa desbideratzea, abiadura radar eta nasen bidez murriztea, ibilgailu elektrikoak bultzatzea eta motozikletek sortutako zarataren gaineko kontrol handiagoa izatea.
Herritarren bigarren eskari handia zaratari buruzko araudia ( % 16,95) betetzen dela indartzea da, bereziki ostalaritzari eta aisialdiari dagokienez.
“Herritarren eskaerak eta abian dauden politika publikoak bat datoz argi eta garbi. Erronka ez da hainbeste zer egin behar den identifikatzea, baizik eta modu egonkor eta koherentean finkatzea dagoeneko abian dauden eraldaketak, bizi-kalitatean benetako eragin neurgarria izan dezaten “, amaitu du Garcíak.
Udal-zerbitzuetan txertatutako hobekuntzak
Azken urteotan gehien aurreratu den eremuetako bat hiri-zerbitzuen modernizazioa izan da. Udalak bide-garbiketako eta hondakin-bilketako flota nabarmen berritu du, ibilgailu eta makineria elektriko isilagoa eta jasangarriagoa sartuz. Sarrera nagusien artean, 38 Goupil ibilgailu elektriko, 4 erraztatzeko makina elektriko, laguntza elektrikoa duten 6 zisterna, 4 autobaldedora elektriko, 21 haize-makina elektriko eta koordinazio- eta ikuskapen-lanetarako hainbat ibilgailu hibrido eta elektriko nabarmentzen dira.
Gainera, kontratu berriari esker, kamioi biltzaile % 100 elektrikoak sartu dira, eta udal-zerbitzuetan erabilitako ibilgailu asko berritu dira. Guztira, lehen diesel motorrekin funtzionatzen zuten 58 ibilgailuren ordez eredu elektriko berriak jarri dira, eta nabarmen murriztu dira bai emisio kutsatzaileak bai zerbitzu horiei lotutako kutsadura akustikoa.
Bestalde, Bideberdea proiektuaren barruan aurreikusitako Dbus 12 eta 18 metroko autobus-flota guztiaren elektrifikazioak hobekuntza handia ekarriko du Donostiako hiri-zarataren murrizketan. Autobus elektrikoek errekuntza-ibilgailuek baino soinu-maila nabarmen txikiagoak sortzen dituzte, eta % 80ra arte isilagoak dira, batez ere abio-, azelerazio- eta abiadura txikiko zirkulazio-faseetan. Horrek kaleetako kutsadura akustikoa murrizten eta herritarrentzat lasaiagoak eta erosoagoak diren hiri-inguruneak sortzen lagunduko du.
Bizi-kalitatea hobetzen jarraitzeko erronka
Azterlanak ondorioztatzen duenez, Donostiak Espainiako hiriburu gehienek baino pertzepzio akustiko hobea badu ere, kutsadura akustikoa oraindik ere hiri-erronka nagusietako bat da. Emaitzek azken urteotan garatutako udal-politikak babesten dituzte, eta agerian uzten dute aurrera egiten jarraitu behar dela mugikortasun jasangarrira, trafikoa murriztera, espazio publikoa hobetzera, zarata-iturri nagusiak kontrolatzera eta berdegune lasaiak kontserbatzera bideratutako jarduketetan, herritarrek funtsezko elementutzat jotzen baitituzte osasunerako, ongizaterako eta bizi-kalitaterako.