Elikagaien galerak eta hondakinak prebenitzeko apirilaren 1eko 1/2025 Legea BOEn argitaratu eta urtebete igaro ondoren, 2026ko apirilaren 2an jarriko dira indarrean arau horretan aurreikusitako betebehar orokorrak. Betebehar horiek ostalaritza-sektoreko enpresa jakin batzuei eragiten diete, eta elikagaien galerak eta hondakinak prebenitzeko aplikazio-plan bat izan beharko dute.

Lege honen helburu nagusia da elikakate osoan elikagaiak alferrik galtzea murriztea eta saihestea. Era berean, lehentasun-ordena bat ezartzen du soberakinak kudeatzeko, elikagaien dohaintza sustatzen du eta kolektibo ahulenen beharrei erantzutea du helburu.

Gogorarazi behar da, argitaratu zenetik, ostalaritza- eta jatetxe-enpresentzako betebehar espezifikoak deiturikoak aplikagarriak direla jada — atzeraeraginezko ondorioekin 2025eko urtarrilaren 2tik aurrera —. Besteak beste, jarduera elikagaien hondakinen kudeaketan lehentasunen hierarkia batera egokitzea, oraingoz plan formalak edo langileen prestakuntza espezifikoa eskatu gabe.

Legeak honako lehentasun-ordena hau ezartzen du elikagai-soberakinak kudeatzeko:

  • Lehenik eta behin, saldu ez diren baina kontsumitzeko egokiak diren elikagaiak beste produktu alternatibo batzuetan eraldatzea.
  • Bigarrenik, giza kontsumorako ematea edo birbanatzea.
  • Hirugarrenik, animaliak elikatzeko edo pentsuak egiteko erabiltzen dira.
  • Laugarrenik, azpiproduktu gisa erabiltzen da beste industria-sektore batzuetan.
  • Azkenik, birziklatu egingo dira, eta lehentasuna emango zaio konposta edo kalitate handiko digeritua lortzeari, lurzoruetan erabiltzeko.

2026ko apirilaren 2tik aurrera eskatu ahal izango diren betebehar orokorrei dagokienez, honako hauek barne hartzen dituzte:

  • Aplikazio-plan bat egitea, lehentasunen hierarkia hori nola ezarriko den zehazteko.
  • Gizarte-erakundeei, irabazi-asmorik gabeko erakundeei edo elikagaien bankuei soberakinak dohaintzan emateko akordioak edo hitzarmenak bultzatzea, bideragarria ez den kasuetan izan ezik; kasu horietan, behar bezala justifikatu beharko da.

Hala ere, betebehar horiek ez dira aplikatuko honako kasu hauetan:

  • 1.300 m² arteko establezimenduetan egiten diren jarduerak, jendearentzako salmentarik ez badute, edo, salmenta izanda ere, muga horren pareko edo gutxiagoko salmenta-azalera erabilgarria badute, salbu eta establezimendu batek baino gehiagok IFK berarekin jarduten badute eta azalera hori elkarrekin gainditzen badute.
  • Mikroenpresatzat hartzen diren enpresak (10 langile baino gutxiago eta 2 milioi eurotik beherako urteko negozio-bolumena), nahiz eta arestian adierazitako azalerak gainditu.